Τρώω όταν αγχώνομαι: γιατί συμβαίνει και πώς να το αντιμετωπίσεις

Γιατί πολλοί από εμάς, σε περιόδους έντονου στρες και άγχους, πέφτουμε με τα μούτρα στο φαγητό και συνήθως δεν επιλέγουμε και το πιο υγιεινό γεύμα; Σε τέτοιες περιστάσεις, συχνά αναζητάμε ένα μεγάλο και χορταστικό γεύμα, πλούσιο σε λιπαρά, ενώ τις υπόλοιπες ώρες μπορεί να τσιμπολογάμε ό,τι βρούμε μπροστά μας.

Αυτή η συμπεριφορά συχνά συνδέεται με τη συναισθηματική υπερφαγία, δηλαδή την τάση να καταφεύγουμε στο φαγητό όχι επειδή πεινάμε πραγματικά, αλλά επειδή προσπαθούμε να διαχειριστούμε το άγχος, τη λύπη, τον θυμό, τη βαρεμάρα ή άλλα συναισθήματα.

Η σχέση με το φαγητό ξεκινά από την παιδική ηλικία…

Πολλοί γονείς, ανησυχώντας ότι το παιδί τους δεν τρώει ικανοποιητικά, αναζητούν διάφορους τρόπους για να το κάνουν να φάει περισσότερο. Κάποιες από τις πιο συχνές, αλλά λανθασμένες, τακτικές είναι η χρήση φράσεων όπως: «Τελείωσε το φαγητό σου για να παίξεις ποδόσφαιρο», «Πρέπει να αδειάσεις όλο σου το πιάτο για να ψηλώσεις» ή «Φάε όλο σου το φαγητό για να πάρουμε γλυκό».

Ασυνείδητα, μέσα από αυτές τις συμπεριφορές μπορεί να δημιουργηθεί μια ισχυρή σύνδεση μεταξύ φαγητού, επιβράβευσης και συναισθημάτων. Έτσι, το παιδί μπορεί σταδιακά να μάθει να επιλέγει το φαγητό ανάλογα με τη διάθεσή του ή να το αντιμετωπίζει ως ανταμοιβή. Όταν είναι λυπημένο, για παράδειγμα, μπορεί να αναζητά παρηγοριά στο φαγητό, ενώ όταν κάνει κάτι καλό να περιμένει να ανταμειφθεί με κάποιο γλυκό.

Σημαντικό είναι επίσης να αναφερθεί ότι τα παιδιά γεννιούνται με έναν φυσικό βιολογικό μηχανισμό που τα βοηθά να αντιλαμβάνονται την πείνα και τον κορεσμό και, επομένως, να ρυθμίζουν σε σημαντικό βαθμό την ποσότητα φαγητού που χρειάζονται. Όταν οι γονείς πιέζουν ένα παιδί να φάει περισσότερο ή λιγότερο από όσο το ίδιο αισθάνεται ότι χρειάζεται, μπορεί να δυσκολεύουν τη φυσική αναγνώριση αυτών των σημάτων.

Πολλοί από εμάς, λοιπόν, μεγαλώνοντας μπορεί να χρησιμοποιούμε την υπερφαγία ή τη στέρηση ως μηχανισμούς διαχείρισης των συναισθημάτων μας. Με αυτόν τον τρόπο, το φαγητό συνδέεται σταδιακά με συγκεκριμένες περιστάσεις, διαθέσεις και συναισθήματα.

Τι πρέπει να κάνετε:

• Διαχειριστείτε τα συναισθήματά σας χωρίς να χρησιμοποιείτε το φαγητό. Το άγχος, ο θυμός, η λύπη και η βαρεμάρα είναι συναισθήματα που όλοι βιώνουμε, λίγο ή πολύ, στην καθημερινή μας ζωή. Ο καθένας διαχειρίζεται διαφορετικά κάθε συναίσθημα και βρίσκει διαφορετικούς τρόπους εκτόνωσης. Σκεφτείτε, όμως, ότι το φαγητό δεν προσφέρει μακροπρόθεσμη λύση σε αυτά τα συναισθήματα. Μπορεί να προσφέρει προσωρινή απόλαυση και ανακούφιση, αλλά στη συνέχεια είναι πιθανό να εμφανιστούν τύψεις, δυσφορία ή ανεπιθύμητες αλλαγές στο βάρος.

• Προσπαθήστε να ξεχωρίσετε τη συναισθηματική πείνα από την πραγματική πείνα. Αναρωτηθείτε πότε και γιατί αναζητάτε φαγητό. Θέλετε να φάτε για να νιώσετε καλύτερα ψυχολογικά; Επειδή βρίσκεστε στο σπίτι και βαριέστε; Επειδή είστε αγχωμένοι; Ή επειδή πραγματικά πεινάτε; Η αναγνώριση των αιτιών που σας οδηγούν στο φαγητό αποτελεί σημαντικό βήμα για τη διαχείριση της συναισθηματικής υπερφαγίας.

• Δώστε έμφαση και σε άλλες πηγές ευχαρίστησης χωρίς να καταφεύγετε πάντα στο φαγητό. Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να απολαμβάνετε το φαγητό σας. Εκτός από το ότι καλύπτει τις φυσικές ανάγκες του οργανισμού, το φαγητό αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απολαύσεις της ζωής. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι η μόνη! Βάλτε νέους στόχους στη ζωή σας, ξεκινήστε ένα νέο άθλημα ή χόμπι, βγείτε μια βόλτα, συναντήστε ανθρώπους που αγαπάτε και ανακαλύψτε δραστηριότητες που σας κάνουν πραγματικά χαρούμενους.

• Εάν είστε γονείς, αποφύγετε να χρησιμοποιείτε το φαγητό ως επιβράβευση. Προσπαθήστε επίσης να μην πιέζετε τα παιδιά να αδειάζουν πάντα ολόκληρο το πιάτο τους. Αφήστε τα να μάθουν να αναγνωρίζουν πότε πεινούν και πότε έχουν χορτάσει και γίνετε εσείς το θετικό παράδειγμα, υιοθετώντας μια ισορροπημένη σχέση με το φαγητό και επιλέγοντας θρεπτικές και υγιεινές τροφές.