Μέλι: μύθοι και αλήθειες, όσα πρέπει να γνωρίζεις

Το μέλι είναι μία φυσική τροφή γνωστή από την αρχαιότητα και χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο εδώ και περισσότερα από 2.500 χρόνια, όχι μόνο ως τρόφιμο, αλλά και ως φυσικό γλυκαντικό, παραδοσιακό θεραπευτικό μέσο και συστατικό σε μάσκες ομορφιάς, κρέμες ενυδάτωσης για το πρόσωπο και προϊόντα περιποίησης μαλλιών, χάρη στις πολύτιμες ιδιότητές του.

Το μέλι είναι το αρχαιότερο φυσικό γλυκαντικό και παράγεται από τις μέλισσες όταν συλλέγουν νέκταρ ή άλλους φυσικούς χυμούς και εκκρίσεις από φυτά. Το μεταφέρουν στην κυψέλη, όπου το εμπλουτίζουν με δικά τους ένζυμα (τροφάλλαξη), το αποθηκεύουν στις κηρήθρες, το ωριμάζουν και στη συνέχεια το σφραγίζουν στεγανοποιώντας το. Το μέλι χωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες: τα ανθόμελα και το μέλι από μελιτώματα. Στην Κύπρο συναντάμε εξαιρετικής ποιότητας ανθόμελα, όπως το θυμαρίσιο μέλι, το μέλι πορτοκαλιάς και το μέλι από άνθη άγριων λουλουδιών.

1. Μέλι και Ζάχαρη… είναι το ίδιο!

Μύθος: Το μέλι δεν είναι το ίδιο με τη ζάχαρη. Πρόκειται για μια φυσική τροφή που δεν δέχεται βιομηχανική επεξεργασία, σε αντίθεση με τη λευκή ζάχαρη. Το μέλι αποτελείται από περισσότερα από 180 φυσικά συστατικά, μεταξύ των οποίων απλά και σύνθετα σάκχαρα, μέταλλα και ιχνοστοιχεία (κάλιο, ασβέστιο, χλώριο, θείο, φώσφορο, σίδηρο, χαλκό, πυρίτιο κ.ά.), βιταμίνες, οργανικά οξέα, αμινοξέα, ένζυμα (όπως η ιμβερτάση) και άλλα πολύτιμα συστατικά που του προσδίδουν τις μοναδικές του ιδιότητες. Γι’ αυτό αποτελεί άμεση πηγή ενέργειας και μπορεί να ενταχθεί στη διατροφή αθλητών, εγκύων, παιδιών και ατόμων με αυξημένες ενεργειακές ανάγκες ή καταπονημένο οργανισμό.

Ποια είναι η θερμιδική του αξία; Μία κουταλιά της σούπας μέλι αποδίδει περίπου 65 θερμίδες, ενώ μία κουταλιά της σούπας ζάχαρη αποδίδει περίπου 85 θερμίδες. Η διαφορά αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι το μέλι περιέχει περίπου 16–17% φυσική υγρασία (νερό).

2. Διαβήτης και Μέλι… πρέπει να αποφεύγεται!

Μύθος: Στο παρελθόν το μέλι θεωρούνταν απαγορευτική τροφή για τα άτομα με διαβήτη. Ωστόσο, νεότερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η κατανάλωσή του, στο πλαίσιο ενός ισορροπημένου διατροφικού προγράμματος, μπορεί να είναι εφικτή. Έχει βρεθεί ότι αυξάνει τη γλυκόζη του αίματος λιγότερο συγκριτικά με τη δεξτρόζη και τη σουκρόζη (απλή ζάχαρη), ενώ φαίνεται να συμβάλλει θετικά στη μείωση της LDL («κακής») χοληστερόλης, των τριγλυκεριδίων και της ομοκυστεΐνης.

Εντούτοις, η κατανάλωση μελιού πρέπει να γίνεται με μέτρο και πάντα υπό την καθοδήγηση Κλινικού Διαιτολόγου ή του θεράποντος ιατρού, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 1.

3. «Το μέλι μου ζαχάρωσε, είναι νοθευμένο.»

Μύθος: Πρόκειται ίσως για τη συχνότερη παρανόηση γύρω από το μέλι. Η σωστή ορολογία είναι κρυστάλλωση, μια απολύτως φυσική διαδικασία που αποτελεί χαρακτηριστικό πολλών αγνών μελιών. Ανάλογα με τη φυτική του προέλευση και τη φυσική του σύσταση, ένα μέλι μπορεί να κρυσταλλώσει γρήγορα, αργά ή ακόμη και καθόλου.

Η λύση είναι απλή. Για να επανέλθει στην αρχική του μορφή, το μέλι μπορεί να ρευστοποιηθεί με μπεν μαρί, σε θερμοκρασία που δεν πρέπει να υπερβαίνει τους 45–50°C, ώστε να διατηρηθούν τα πολύτιμα ένζυμα και τα φυσικά χαρακτηριστικά του.

Για τη σωστή διατήρησή του, το μέλι πρέπει να αποθηκεύεται σε γυάλινο ή μεταλλικό δοχείο, εκτός ψυγείου, σε δροσερό, ξηρό και σκοτεινό χώρο.

4. Το Μέλι έχει διατροφικά οφέλη.

Αλήθεια: Παρότι το μέλι είναι τρόφιμο και όχι φάρμακο, χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα στην παραδοσιακή ιατρική. Παραδοσιακά χρησιμοποιείται ως δυναμωτικό και καταπραϋντικό σε περιπτώσεις αδυναμίας, κόπωσης, ανορεξίας, αδιαθεσίας και δυσκοιλιότητας, ενώ συμβάλλει στην ανακούφιση από τα συμπτώματα του κρυολογήματος και του βήχα και χρησιμοποιείται στην επούλωση μικρών πληγών.

Παράλληλα, σύγχρονες επιστημονικές μελέτες έχουν αναδείξει ότι το μέλι περιέχει φυσικές ενώσεις με αντιοξειδωτικές, αντιβακτηριδιακές, αντιφλεγμονώδεις, πρεβιοτικές και πιθανώς καρδιοπροστατευτικέςιδιότητες, γεγονός που το καθιστά μια πολύτιμη επιλογή στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής.